Rehber Yapay zekâya yazdırılan kodun doğru çalıştığı nasıl kontrol edilir?

Yapay zekânın kodu açıklaması, kodun doğru çalıştığını göstermez. Önce beklediğiniz davranışı örnek girdiler ve sonuçlarla tanımlayın; ardından değişikliği bu örneklere karşı çalıştırın. Kontrolü yalnız modelin seçtiği mutlu senaryoya bırakırsanız boş veri, yanlış biçim veya yetkisiz kullanım gibi asıl sorunları kaçırabilirsiniz.

İsteği kontrol edilebilir bir sonuca çevirin​

Örneğin bir indirim fonksiyonu için “doğru hesaplasın” yerine şunu belirtin: 200 liralık tutara yüzde 10 indirim uygulandığında 180 dönmeli; yüzde 0 tutarı değiştirmemeli; yüzde 100 sonucu sıfırlamalı. Negatif tutarın kabul edilip edilmeyeceği ayrıca kararlaştırılmalıdır. Bu son madde matematik sorusu değil, uygulamanızın iş kuralıdır.

Küçük değişikliği ayrı ayrı doğrulayın​

1. Mevcut durumu kaydedin. Değişen dosyaları inceleyin ve kendi çalışmanızla yeni üretilen kodu ayırın. Projede zaten başarısız olan kontrol varsa başlangıç sonucunu not edin.
2. Bir normal ve iki sınır örneği seçin. Boş giriş, en küçük değer veya geçersiz tür gibi başlığın gerektirdiği durumları ekleyin. Beklenen sonucu koddan kopyalamayın; gereksinimden çıkarın.
3. Önce ilgili kontrolü çalıştırın. Projenin mevcut test komutunu kullanın. Komutun gerçekten test keşfettiğini ve sıfır testle başarılı görünmediğini kontrol edin.
4. Davranışı kullanıldığı yerde deneyin. Bir form düzeltildiyse yalnız yardımcı fonksiyonu değil, form gönderimini de örnek veriyle çalıştırın. Gerçek müşteri verisi yerine temsilî kayıt kullanın.
5. Farkı okuyun. Beklenmeyen dosya, bağımlılık veya ayar değişikliği varsa bunların istenen işle ilgisini araştırın. Başarılı test bu ek değişiklikleri otomatik olarak haklı çıkarmaz.

Başarısız sonucu nasıl yorumlamalı?​

Hata, testin mi yoksa üretimin mi yanlış olduğunu tek başına söylemez. Önce beklentinin dayanağını kontrol edin. Ardından modele tam hata iletisini, ilgili küçük kod parçasını ve beklenen sonucu verin. “Testi geçir” yerine davranışı düzeltmesini isteyin; aksi halde yanlış beklentiyi silerek yeşil sonuç üretebilir.

Kontrollerin geçmesi yalnız denediğiniz davranışlar için kanıttır. Dosya yükleme, ödeme veya yetki gibi başka bir sınır değiştiyse o sınırın doğrulamasını ayrıca yapın. Kodun anlaşılmayan bölümünü açıklatın ve açıklamayı gerçek satırlarla eşleştirin; çalıştırmadan önce ne yaptığını bilmediğiniz komutu uygulamayın.

Örnek bir indirim hesabında hem fonksiyonu hem testleri aynı modele yazdırdığımızı düşünelim. Bütün testler yeşil olduğunda, modelin yanlış bir varsayımı iki tarafa da taşımadığını nasıl ayırırız? Özellikle yüzde sıfır ve yüzde yüz örnekleri doğruyken ara bir oranın yanlış olması, kontrolün kapsamını nasıl değiştirmeli?

Beklenen değerleri üretilen koddan çıkarmamak burada belirleyici. Önce iş kuralından bağımsız birkaç sonuç hesaplayıp teste o değerleri yazmak gerekir. Rehberdeki 200 lira ve yüzde 10 örneğinde beklenti 180’dir; testin fonksiyonu çağırıp yine fonksiyonla hesaplanan başka bir değere eşitlemesi bağımsız bir doğrulama sağlamaz.

Bir de başarısız testte hemen beklenen değeri değiştirmemek gerekiyor. Önce kuralın dayanağı incelenmeli; hata gerçekten beklentideyse test düzeltilir. Sınır örnekleri geçerken ara oran bozuluyorsa bu yeni bir örnek ekleme nedenidir. Yeşil sonuç, yalnız kapsanan davranışları gösterir; bütün hesaplama alanının doğrulandığı anlamına gelmez.